Trong những năm gần đây, bên cạnh thuốc và phẫu thuật, vật lý trị liệu (VLTL) ngày càng được đánh giá cao trong điều trị bệnh lý cơ – xương – khớp và phục hồi chức năng sau chấn thương hay phẫu thuật. Phương pháp này giúp giảm đau, cải thiện chức năng vận động và nâng cao chất lượng sống mà không gây tác dụng phụ của thuốc.
1. Vật lý trị liệu là gì?
Vật lý trị liệu là phương pháp sử dụng các yếu tố vật lý như: nước, nhiệt độ, điện xung, sóng siêu âm, tia hồng ngoại, kéo giãn cơ – xương, nhằm tác động trực tiếp lên cơ, khớp, dây chằng và các mô mềm. Mục đích của VLTL là giảm đau – chống viêm – tăng cường tuần hoàn – phục hồi chức năng vận động một cách an toàn, không xâm lấn. VLTL đã được ứng dụng rộng rãi tại Việt Nam từ nhiều thập niên trước, nhưng chỉ khi khoa học kỹ thuật phát triển mạnh mẽ, trang thiết bị hiện đại được đầu tư thì hiệu quả điều trị mới được nâng cao và phổ biến hơn.
2. Vai trò của vật lý trị liệu trong điều trị cơ – xương – khớp
Vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng trong:
2.1 Giảm đau và giảm viêm
Các tác nhân vật lý như điện xung, tia hồng ngoại, siêu âm trị liệu giúp kích thích mô mềm, giảm đau hiệu quả và chống viêm mà không cần dùng thuốc giảm đau nhiều.
2.2 Tăng lưu thông máu – tăng dinh dưỡng cho mô
Nhiệt trị liệu hoặc sóng siêu âm giúp tăng lưu thông máu tại vùng tổn thương, giúp mô mềm, cơ, gân và dây chằng được nuôi dưỡng tốt hơn, thúc đẩy hồi phục.
2.3 Phục hồi khả năng vận động
Thông qua bài tập vận động, kéo giãn và các kỹ thuật thủ thuật, VLTL giúp tăng biên độ vận động khớp, giảm co cứng cơ và tăng sức mạnh cơ – điều này đặc biệt hữu ích cho bệnh nhân sau chấn thương hoặc phẫu thuật.
2.4 Ngăn ngừa tái phát và biến dạng
Bằng việc kết hợp vận động có hướng dẫn và kỹ thuật trị liệu thụ động, vật lý trị liệu giúp duy trì cấu trúc bình thường của cơ – xương – khớp, hạn chế yếu cơ, cứng khớp và nguy cơ tái phát bệnh.
3. Những phương pháp vật lý trị liệu thường dùng
Có nhiều phương pháp VLTL khác nhau, tuỳ theo tình trạng bệnh lý và đánh giá trên lâm sàng mà bác sĩ sẽ chỉ định những phương pháp VLTL phù hợp . Một số phương pháp được sử dụng phổ biến nhất gồm:
3.1 Trị liệu bằng tay (Xoa bóp bấm huyệt trị liệu)
- Kỹ thuật xoa bóp, bấm huyệt, di động khớp giúp giảm co cứng cơ, thư giãn mô mềm và cải thiện phạm vi cử động khớp.
3.2 Sóng ngắn trị liệu
- Sử dụng sóng điện điện trường cao tần để tạo nhiệt sâu trong mô. Sóng ngắn sẽ là lựa chọn ưu tiên nếu cần tăng nhiệt tại một vùng tổ chức rộng, năm sâu dưới da. Giúp chống viêm, giảm sưng và tăng nuôi dưỡng cho mô bị tổn thương.
3.3 Siêu âm trị liệu
- Dạng sóng siêu âm tần số cao có thể tạo tác dụng nhiệt và phi nhiệt, giúp tăng tính thấm của màng tế bào, giảm đau và co cứng.
- Trên lâm sàng, Siêu âm được ứng dụng trong điều trị các bệnh lý:
*Viêm – chấn thương: Viêm bao quanh khớp, viêm gân, viêm xương khớp, bong gân, tổn thương mô mềm,..
*Các tình trạng co cứng: Đau cứng khớp vai, co thắt cơ vùng hông,…
*Ngoài ra siêu âm còn hiệu quả trong việc làm mềm sẹo, giảm xơ hoá mô.
3.4 Điện xung trị liệu
- Dòng điện xung kích thích thần kinh và cơ, giúp giảm đau mạnh và tăng khả năng co cơ, thường dùng cho đau khớp, viêm gân hoặc yếu cơ sau chấn thương.
3.5 Kéo dãn cột sống
- Kéo giãn cột sống là phương pháp dùng 1 lực để kéo dãn cột sống hay một đoạn cột sống nhằm mục đích giảm đau, giãn cơ, điều chỉnh rối loạn trong một số bệnh lý về cột sống .
- Kéo giãn cột sống được chỉ định trong các bệnh lý:
*Thoái hoá cột sống chèn ép thần kinh gây đau lưng, đau thần kinh toạ, đau cổ vai cánh tay
*Thoát vị đĩa đệm vừa và nhẹ
*Sai khớp đốt sống nhẹ
*Đau lưng do một số nguyên nhân khác.
4. Những bệnh lý cơ – xương – khớp có thể điều trị bằng vật lý trị liệu
Vật lý trị liệu ứng dụng rộng rãi trong nhiều bệnh lý, bao gồm:
4.1 Bệnh lý cơ – xương – khớp mạn tính
- Thoái hóa khớp
- Viêm khớp dạng thấp
- Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ hoặc thắt lưng
- Hội chứng đau cổ – vai – lưng
- Bong gân, sai khớp, căng cơ
4.2 Bệnh lý sau chấn thương hoặc phẫu thuật
- Phục hồi sau phẫu thuật dây chằng, thay khớp
- Phục hồi sau gãy xương
- Phục hồi sau phẫu thuật cột sống
- Những tổn thương mô mềm sau tai nạn
4.3 Rối loạn chức năng vận động
- Yếu cơ, giảm biên độ vận động
- Sai lệch cơ học vận động
- Hội chứng đau thần kinh tọa
5. Lợi ích của việc áp dụng vật lý trị liệu cho người bệnh
Vật lý trị liệu mang lại nhiều lợi ích toàn diện cho người bệnh:
• Giảm phụ thuộc thuốc giảm đau
So với việc lạm dụng thuốc giảm đau – chống viêm, VLTL không gây tác dụng phụ trên dạ dày, gan, thận.
• Tăng phạm vi vận động khớp
Tiếp xúc thường xuyên với bài tập có hướng dẫn giúp khớp linh hoạt hơn và tăng sức mạnh cơ.
• Hỗ trợ hồi phục nhanh hơn sau chấn thương hoặc mổ
VLTL giúp mô mềm hồi phục tốt hơn và rút ngắn thời gian hồi phục chức năng vận động.
• Phòng ngừa biến chứng lâu dài
Giúp duy trì cấu trúc cột sống, tránh co cứng cơ kéo dài và tái phát đau.
6. Khi nào nên thực hiện vật lý trị liệu?
Vật lý trị liệu có thể được chỉ định sớm khi người bệnh:
- Có rối loạn cơ – xương – khớp mạn tính
- Qúa trình hồi phục sau chấn thương hoặc phẫu thuật
- Gặp khó khăn vận động do đau nhức kéo dài
- Cần tăng cường phục hồi sau tai biến hoặc điều trị bảo tồn
Trong một số trường hợp sử dụng nhiệt hoặc điện trị liệu có chống chỉ định, người bệnh nên được bác sĩ thăm khám kỹ và tuân theo chỉ định chuyên khoa.
7. Kết luận: Vật lý trị liệu là giải pháp hiệu quả và an toàn
Vật lý trị liệu là một trong những phương pháp không xâm lấn được áp dụng rộng rãi nhất hiện nay trong điều trị bệnh lý cơ – xương – khớp và phục hồi chức năng thể chất. Với khả năng giảm đau, tăng vận động khớp, rút ngắn thời gian hồi phục và giảm nguy cơ tái phát, phương pháp này là lựa chọn ưu tiên trong lộ trình điều trị toàn diện.
Thông tin liên hệ Phòng khám Đa khoa Hoàng Hà
Địa chỉ: Số 266 đường Quang Trung, phường Ba Đồn, tỉnh Quảng Trị.
Hotline: 0357 020 567.
Website: https://phongkhamhoangha.com
Hỗ trợ đặt lịch khám trực tuyến trên website.
